Çaydanlıktaki beyaz tabaka, duşakabindeki lekeler, kombide azalan verim… Hepsinin ortak noktası su sertliğidir. Bu rehberde su sertliğinin ne olduğunu, hangi birimlerle ifade edildiğini, nasıl ölçüldüğünü ve hangi değerden sonra önlem almanız gerektiğini anlatıyoruz.
Su sertliği nedir?
Su sertliği, suda çözünmüş halde bulunan kalsiyum (Ca²⁺) ve magnezyum (Mg²⁺) iyonlarının toplam miktarıdır. Yağmur suyu toprağa ve kayaçlara (özellikle kireçtaşı ve dolomit) temas ettikçe bu mineralleri çözer. Isıtıldığında ya da buharlaştığında bu mineraller kalsiyum karbonat olarak çökerek bildiğimiz kireç tabakasını oluşturur.
Sertlik birimleri ve dönüşümleri
| Birim | Tanım | Dönüşüm |
|---|---|---|
| °Fr (Fransız sertliği) | 10 mg/L CaCO₃ | 1 °Fr = 10 ppm CaCO₃ |
| °dH (Alman sertliği) | 10 mg/L CaO | 1 °dH = 1,79 °Fr |
| ppm (mg/L CaCO₃) | Kalsiyum karbonat cinsinden | 100 ppm = 10 °Fr |
Türkiye'de su arıtma sektöründe en yaygın kullanılan birim Fransız sertliği (°Fr)dir.
Sertlik sınıfları
- 0–7 °Fr: Çok yumuşak
- 7–15 °Fr: Yumuşak
- 15–25 °Fr: Orta sert
- 25–35 °Fr: Sert
- 35 °Fr ve üzeri: Çok sert
Şehir şebeke sularında değerler bölgeye göre değişir; kuyu sularında ise 40–60 °Fr ve üzeri sertlik sık görülür.
Su sertliği nasıl ölçülür?
1. Damla test kiti
Numuneye renk değiştiren indikatör damlatılır; renk dönene kadar damlatılan damla sayısı sertliği verir. Pratik ve ucuzdur, sahada en çok kullanılan yöntemdir.
2. Test şeritleri
Şerit suya batırılır, renk skala ile karşılaştırılır. Hızlıdır fakat hassasiyeti düşüktür; kaba bir fikir verir.
3. Laboratuvar analizi
Titrasyon veya cihazlı ölçümle kesin sonuç verir. Endüstriyel sistem tasarımında sertliğin yanında TDS, pH, demir, mangan ve silis de ölçülmelidir.
Not: TDS ölçerler sertliği değil, toplam çözünmüş katı madde miktarını gösterir. Sert su genellikle yüksek TDS'e sahiptir ama TDS değeri tek başına sertliği vermez.
Hangi değerde yumuşatma gerekir?
Evlerde 20 °Fr'nin üzerindeki sertlik; kombi, şofben ve beyaz eşyalarda kireçlenmeye yol açar. Buhar ve sıcak su kazanlarında ise besleme suyunun neredeyse sıfır sertlikte olması gerekir; çünkü 1 mm kireç tabakası bile yaklaşık %10 enerji kaybına neden olabilir. Bu durumlarda su yumuşatma cihazı veya tüm ev için kabinetli yumuşatıcı önerilir.
Sertlik değerinizi öğrendiyseniz, gereken reçine hacmini ve aylık tuz tüketimini su yumuşatma kapasite hesaplama aracımızla hemen görebilirsiniz.
